Son xəbərlər

 
Azərbaycanda Novruz bayramı qeyd edilir

Novruz qədim və böyük bayram kimi yazın gəlişi münasibətilə qeyd edilir və sevincli hadisələrə - qışın bitməsi və yazın başlamasına həsr olunur.
Trend bildirir ki, Novruzun qeyd edilməsi yeni ilin, yazın ilk gününün qarşılanması anlamına gəlir.

Alimlərin fikrincə, bu bayramın tarixi çox qədimdir. Elmi araşdırmalara əsasən, Novruz bayramının keçirilmə tarixi qədim zamanlara - Zərdüşt peyğəmbərin dövrünə gedib çıxır. Hətta elm adamları bu bayramın zərdüştlükdən əvvəl də qeyd olunduğunu bildirirlər. Alimlər bu bayramın yaşını minimum 3700 il, maksimum isə 5000 il müəyyən edirlər.

Qədim Babilistanda bu bayram nisan ayının (mart-aprel) 21-də qeyd edilirmiş və 12 gün davam edirmiş. Bu 12 günün hər birinin öz adət-ənənəsi var imiş. İlk yazılı abidələrdə qeyd edilir ki, Novruz bayramı ilk dəfə eramızdan əvvəl 505-ci ildə qeyd olunub.

İslam xadimləri cəhd ediblər ki, bu bayrama dini çalarlar gətirsinlər. Lakin Firdovsi, Rudəki, İbn Sina, Nizami, Sədi, Hafiz və s. kimi dahi maarifçilər sübut ediblər ki, Novruz bayramı İslamdan çox-çox əvvəllər meydana gəlib. Novruz bayramına həsr edilmiş əsərlərə misal olaraq, Nizamülmülkün "Siyasətnamə", Ömər Xəyyamın "Novruznamə"sini göstərmək olar.

Sovet hakimiyyəti zamanı Novruz bayramı qeyri-rəsmi şəkildə qeyd edilib, çünki dövlət orqanları yazın gəlişinin bayram kimi qeyd edilməsinə icazə verməyiblər. Lakin qadağalara baxmayaraq, çoxəsrlik ənənələrinə sadiq olan hər bir azərbaycanlı ailəsi bu bayramı qeyd edib.

Təbiətin oyanması Novruz ilə başlayır və Azərbaycan xalqı hətta Novruzun gəlişinə bir ay qalmış bu bayramı çox təntənəli şəkildə qeyd edir. Belə ki, hər həftənin çərşənbə axşamı öz adət-ənənələrinə müvafiq olaraq - Su, Od, Yel və Torpaq çərşənbəsi (ilaxır və ya bayram çərşənbəsi) qeyd edilir. Xalq deyimlərinə görə, ilk çərşənbədə su və su mənbələri yenilənir və hərəkətə başlayır, ikinci çərşənbədə odun, üçüncü çərşənbədə küləyin, dördüncü çərşənbədə isə torpağın köməyi ilə ağaclarda tumurcuqlar açır və bütün bunlar yazın gəlişindən xəbər verir.

Novruz bayramı qədim adətlər və oyunlarla çox zəngindir. Qədim adətlərə misal olaraq "Xıdır İlyas"ı (məhsuldarlıq, çiçəklənmə simvolu), "Kos-kosa" əyləncəli meydan oyununu və fal açmanı göstərmək olar.

Od ilə bağlı maraqlı adət-ənənələr var. Odlar diyarı Azərbaycan ocaqla bağlı zəngin ənənələrə malikdir və bu, təmizlənmə, yenilənmə əlamətidir. Axır çərşənbədə - Novruz bayramının son çərşənbəsi - böyükdən kiçiyə hər kəs tonqal üstündən tullanmalıdır. Həm də bir tonqalın üzərindən yeddi dəfə, yaxud yeddi tonqalın hər birinin üzərindən bir dəfə tullanmaq lazımdır. Odun üzərindən tullananlar bu sözləri deməlidirlər: "Ağırlığım-uğurluğum odlara". Tonqalı heç vaxt su ilə söndürmək olmaz. Tonqalın özü sönəndən sonra gənc qızlar və oğlanlar tonqalın külünü toplayaraq evdən uzağa atırlar. Bu o anlama gəlir ki, ailə üzvlərinin tonqalda yanan bütün uğursuzluqları kül ilə birlikdə uzaqlaşdırılır.
Su ilə təmizlənmə suyun real əlamətləri ilə bağlıdır. Su ilə əlaqəli ənənə Azərbaycanda yeni illə bağlıdır. Yeni ildə bulaq və çayın üzərindən tullanmaq o anlama gəlir ki, sən ötənilki günahlarını yudun. Bundan əvvəl ötən ilin son gecəsi yatmazdan qabaq insanlar bir-birilərini sulayırlar. Deyirlər ki, Novruzun son çərşənbəsinin gecəsi çaylar və bulaqlar dayanır, hətta ağaclar torpağa əyilir. Əgər kimsə həmin bayram gecəsi o sudan içsə, növbəti ildə xəstələnməyəcək.


Novruz bayramının ən ali məqamı köhnə ilin ixtiyarı yeni ilə verməsi zamanıdır. Qədim adətlərə görə, həmin vaxt Novruzun şərəfinə tüfənglərdən atəş açılır. Hələ XIX əsrdə N.Dubrovin bu barədə yazırdı: "Azərbaycanda yazın gəlişi şəhərlərdə və kəndlərdə yaylım atəşlərinin açılması ilə bildirilir". Azərbaycanda Novruz bayramının təntənəli qeyd edilməsində iştirak edən Adam Oleari 1637-ci ildə yazıb: "Astronomik vasitələrlə və günəş saatı ilə gecə-gündüz bərabərliyi anını müəyyən edən astroloqlar elan etdi ki, Yeni il başlandı. Elə həmin anda yaylım atəşlərinin səsi gəldi, şəhər qalalarından və qala divarlarından musiqi səsi ucaldı. Bahar bayramı bu cür başlandı".

Azərbaycanlılar bayram süfrəsini zövqlə bəzəyirlər. Süfrədə "s" hərfi ilə başlayan yeddi yemək, o cümlədən sumax, sirkə, süd, səməni, səbzi və s. olmalıdır. Bundan əlavə, süfrəyə güzgü və şam, güzgünün qarşısına isə bəzədilmiş yumurta qoyulur. Bunun da simvolik mənası var. Şam od, işıq rəmzi, güzgü isə aydınlıq, şəffaflıq rəmzidir.

Ənənələrə görə, bayramın ilk gecəsi hər kəs evdə olmalıdır: əgər Novruzun ilk günü evdə olmasan, yeddi il evdə görünməyəcəksən. Qədim adətlərə görə, bayır qapılar bağlanmır. Novruzun ilk gecəsi səhərədək şam yandırılır: sönmüş ocaq, sönmüş şam uğursuzluq əlamətidir.

Novruzu qeyd edərkən kəndlilər növbəti ilin quraq, yaxud yağıntılı keçəcəyini, məhsuldar olub-olmayacağını müəyyən edirlər. Adətlərə görə, Novruzun ilk günü yaz, ikinci günü yay, üçüncü günü payız, dördüncü günü isə qış hesab edilir. Əgər ilk gün külək və yağışsız olursa, deməli, il kənd təsərrüfatı üçün uğurlu keçəcək. Əgər külək olarsa, deməli, bütün il bu cür keçəcək. Son üç gündə də ilin qalan fəsillərinin necə keçəcəyi bu yolla müəyyən edilir.

Novruz şən və sevimli, xalqımızın bütün dəyərlərini özündə birləşdirən bayramdır.

Qeyd edək ki, martın 20-də saat 07:49:36-da Azərbaycana yaz fəsli daxil olub.

Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, Novruz bayramı ilə əlaqədar 20-29 mart tarixləri ölkədə qeyri-iş günüdür.
28 Mart 2020 Azərbaycanlı məşhur aparıcının xalası da KARANTİNƏ ALINDI — FOTO
26 Mart 2020 Pərviz "Survivor"dan koronavirusa görə evinə zəng etdi — Göz yaşını saxlaya bilmədi - VİDEO
23 Mart 2020 Faiq Ağayev: "Biz müğənnilər yiyəsizik"
20 Mart 2020 Azərbaycana bahar gəldi
20 Mart 2020 Bayram tətili başladı
19 Mart 2020 Heydər Əliyev Fondu aztəminatlı ailələri sevindirdi
18 Mart 2020 Mehriban Əliyevadan koronavirusla bağlı xalqa — MÜRACİƏT
18 Mart 2020 Bayramda qonaq getməyin, səfərləri təxirə salın — Mütəxəssisdən TÖVSİYƏ
17 Mart 2020 Səidə Dadaşovadan KƏDƏRLİ PAYLAŞIM — Atalar heç zaman ölmür - FOTO
16 Mart 2020 Rafael Dadaşovun harada dəfn olunacağıyla bağlı NAZİRLİKDƏN AÇIQLAMA
16 Mart 2020 Xalq artisti VƏFAT ETDİ — AÇIQLAMA
16 Mart 2020 Azərin şousu, “Xəzər”in qara siyahısı, Afətin kanalı, Sevdanın ərə getməsi.... — ŞOUMIZ
14 Mart 2020 Murad Dadaşov Xəzər TV-yə ilk onu gətirdi – FOTO
13 Mart 2020 Afət Fərmanqızından “Xəzər” Tv-yə sərt ittihamlar — “Pul istəyirdilər deyə, heç o efirə çıxmırdım” - FOTO
12 Mart 2020 İçərişəhərdə Novruz tədbirləri ləğv edildi
12 Mart 2020 Mehriban Əliyevanın müdaxiləsindən sonra biznesmenin qızının uşağı özünə qaytarılıb — VİDEO
12 Mart 2020 Daha 3 məşhura Xəzər TV-də efirə çıxmağa qadağa qoyuldu — VİDEO
12 Mart 2020 Azərbaycanın əməkdar artisti vəfat etdi — FOTO
12 Mart 2020 Nazilə Səfərli efirdən uzaqlaşdırıldı
08 Mart 2020 Bu gün 8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Günüdür
06 Mart 2020 Prezident Lalə Məmmədovaya ev verdi
06 Mart 2020 Bu gün Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin anım günüdür
06 Mart 2020 Şəhidimiz ingilis dili müəllimi imiş — FOTO
05 Mart 2020 "Seçkidən əvvəl bəzi partiyalar mənə təklif etdilər ki..." — Elza Seyidcahan SİRLƏRİ AÇDI
04 Mart 2020 Mətanət Əsədova məşhurlar tərəfindən TƏNQİD EDİLDİ
03 Mart 2020 Röya konsertinin vaxtını dəyişdi — Koronavirusa görə
02 Mart 2020 Məleykənin 3 milyonluq villası, Natəvanın Dadodan küsməsi, Teymur əminin “maç-maç, quc-quc”u — ŞOUMIZ
29 Fevral 2020 Ağaxan Salmanlı ilə vida mərasimi — BU ÜNVANDA KEÇİRİLƏCƏK
27 Fevral 2020 Xalq artisti ARXİV FOTOSUNU PAYLAŞDI — Şər böhtan atan, ayağının altını qazan bir cəmiyyət olduq...
26 Fevral 2020 613-cü qurban — Mən Xocalıyam...